|
Wafuasi wa Asili - Sisimizi
|
All by Design,
Dr. Jonathan C. O'Quinn
|
|
| Sisimizi wakata majani ni mojawapo ya spishi nyingi sana za viumbe hai wanaoishi duniani ambao wana ujuzi wa kuishi ambao si wa kawaida kabisa, nao ndio wanyama pekee mbali na wanadamu wanaokua chakula chao wenyewe kutoka kwa vitu hai.
Vizazi vya sisimizi hawa hula "miili ya lishe," au gongylidia, inayotengenezwa na fangasi wa familia ya Lepiotaceae, ambayo hukua tu katika makoloni ya sisimizi wakata majani. Makoloni ya sisimizi hugawanywa katika tabaka za sisimizi wa ukubwa tofauti, kila moja ikiwa na jukumu maalum la kutekeleza. |
|
Sisimizi wachimbaji wenye ukubwa wa wastani huchunguza na kukata vipande vidogo vya majani na kuvirudisha kwenye kundi, ambapo nyenzo za mimea hupelekwa kwa sisimizi wadogo zaidi, ambao nao huumua majani hayo kuwa vipande vidogo zaidi na kuvipasa kwa sisimizi wadogo zaidi hata zaidi, ambao hufanya vivyo hivyo.
Vipande vidogo zaidi huwekwa katika bustani kubwa za ukulima zilizo ndani kabisa ya kundi, ambapo hutumika kama mchanganyiko wa ukuaji wa fangasi. Sisimizi wadogo zaidi katika kundi ndio hutunza bustani hizo za fangasi, wakivuna gongylidia zinapojitokeza, na kuzilisha kwa vifaranga vya sisimizi baada ya kutotoka. Ili kuweka bustani zao safi, sisimizi huondoa kimwili aina zozote zisizotakikana za fangasi, hutengeneza asidi za amino na vimeng'enya ili kusaidia ukuaji wa fangasi, na hutoa dawa za asili za kuua bakteria kutoka kwa bakteria za Streptomyces zinazokua juu na ndani ya miili yao, ili kulinda fangasi zao dhidi ya uchafuzi.
Huu ni mfumo tata wa kibayolojia ambapo aina tofauti za viumbe hai hufanya kazi kwa muafaka kamili na ambao haungeweza kuibuka kwa hatua au kwa bahati mbaya.
Bibliography
1. Sunjian, A. 2003. The Lurkers Guide to Leaf Cutter Ants.
Retrieved January 21, 2013, from
www.blueboard.com/leafcutters/index.htm
2. Bradshaw, C. 2013. Leafcutter ant. Encyclopædia Britannica Online.
Retrieved January 21, 2013, from
https://www.britannica.com
Figure caption:
Leaf cutting ant, Forest bachac: Atta cephalotes
Photo credit: Scott Bauer, USDA Agricultural Research Service,
Wafuasi wa Asili - Sisimizi
(Originally published in "Creation Matters" as: Nature’s Farmers)
<https://www.creationism.org/swahili/CrsCmNaturesFarmers_sw.htm>
