|
|
©2002 by Gerard Wakefield https://www.creationism.org/wakefield/ https://www.creationism.org/aymara/piltdownbird_ay.htm |
Evolucionan Yaqha Sallqantawipa 1999 maranxa, National Geographic ukax mä jamuq'a uñt'ayäna, mä uywa ukanita, ukax jamach'inakax dinosaurionakat jutapxatap "chiqanchäna". Archaeoraptorsutinchata ,China markan jikxatatawa ukatsti "dinosaurionakaru jamach'inakaru chikt'iri ch'ama chinu ukan mä chiqap chhaqhat chinu" sasaw jach'añchata (Sloan 100). Uka jamuqax mä jamuqa uñacht'ayäna "[nayra jamach'in amparanakapampi ukat mä dinosaurio-n wich'inkhapampi]" (Ibid.), ukamp chika akham arunakampi, "Akax uraqina dinosaurionakampi chiqapuni tuyuri jamach'inakamp taypinkiri chhaqhat chinuwa" (Ibid.), ukat "Aka qala ch'akha, inasa Archaeopteryx-atpachjuk'amp suma qhananchiriwa, jamach'inakax chiqpachapuni yaqhip aycha manq'iri dinosaurionakat [dromaeosaurionakat] jilsuwayatapata" (Ibid. 101). |
Piltdown Jaqi 1912 marana |
Ukar uñtasit qala ch'akha: Archaeopteryx |
Ukampirusa, 2000 marana marzo phaxsin apsut qillqatanxa, editor-aru apayat qillqatanakanxa, paleontólogo Xu Xing (Academia China de Ciencias) jupax akham sasaw qillqatayna: "Archaeoraptorukax mä dromaeosaur-an wich'inkhapampi mä jamach'in janchipampiw luratäkaspa ukham amuyasi." Kunapachatix Lewis Simons yatxatir yatiyirix uka k'arisiwit yatxatañ qalltkäna ukhaxa, jupax jikxatäna jan wali imantasiñan, jan wali iyawsañan sarnaqäwipa, jach'a jach'a tukusiñanakana, jach'anchayasiñan, munañan amuyt'añan, jan amuyt'asina iyawsañan, jaqin pantjasitapan, p'inq'a chuymanïñan, k'arintasiñan, qhipäxan aruskipañan, k'ari arun, jan wali sarnaqañan, ukat, taqit sipansa, jach'a jan wali aruskipasiñan sarnaqäwipa (Simons 128). |
Mä China markankir yapuchirix pä jaljata fósiles ukanak lip'katasaw mä fósil aljiriru alxatayna, jupasti "sapa kutiw 'mayachatanaka' alxirïta" sasaw arsuwayi (Ibid. 129). Ukax Stephen Czerkas-aruw puritayna, jupax mä dinosaurio munasiriwa, ukampirus janiw ciencia tuqit yatiñanïkiti, jupasti paleontólogo Philip Currie-ruw jawsayatayna. Simons-ax qillqatayna, "Currie-x akapachan yaqha lurañanakapampiw wali ch'axwatäna, ukata Archaeoraptor lurañarux janiw wali amuyt'känti" (Uka pachpa 130).
Currie-x uka fósil tuqit pächasïna, ukampirus janiw Christopher Sloan-ar yatiyäkänti, jupaw 1999 maran qillqata luräna. Simons-ax akaru Currie-n "wali jan wali, jach'a juchapawa" sasaw sutichäna (Uka pachpa). Uka qala p'iqiñchaqa Texas Jach'a Yatiqañ Utankir Yatichiri Timothy Rowe-mpiw uñakipatäna, jupasti akham säna: "[M]ä k'arisiñäspawa" (Uka pachpa). Currie-x mä irnaqir masiparuw khitänxa, qala p'iqiñchaqanak uñjiri Kevin Aulenback sutini, jupax yatxatañapataki; Aulenback-ax amuyt'äna uka qala p'iqiñchaqax "mä mayachata uñacht'äwiwa" sasa (Uka pachpa 131).
Uka pachparakiw, Czerkas ukhamarak Currie jupanakax uka fósil tuqit mä qillqata Nature ukhamarak Science revistanakar apayanipxäna . Simons jupax uka nayrïr borrador qillqata akham qhanañchi:
Phisqïr laphiñapanxa, qillqatanxa akham sänwa, mä jamach'ir uñtasit uywan dromaeosaur-ir uñtasit wich'inkhanipax, uraqin jakasir dinosaurionakat jamach'inakax jilsuwayapki uka evolución ukanxa, mä jan uñt'at nayrax elemento uñacht'ayirjamänwa. Juk'a arunxa, akawa Czerkas-an National Geographic-aru "mä chhaqhat chinu" sasaw säna (Ibid.).
Pä qillqatanakax uka qillqata janiw iyaw sapxänti (Ibid.131-132). Ukampirusa,National Geographic-ax sarantaskakïnwa ukat jupanakan qillqatap uñt'ayawayi. Simons-ax uka qhipat yatiyirinakan jach'a ch'axwäwiparu "yatiyirinakatakix mä k'añasku uñacht'äwiwa" sasaw säna. (Ibid. 132).
... jupanakax kunatix uñjañ munapkäna uk uñjapxäna. |
Juk'a pachata qhipatxa, Xu-x Sloan-aruw yatiyäna: "Nayax patak patakaruw chiqapuni yattxa... Archaeoraptorukax mä k'ari lurat uñacht'äwiwa" (Ibid.). Uka k'ari luratapax qhanstawaykipanxa, Czerkas-ax iyaw säna jupax "mä iwx, ch'akha iwx pantjasiwi" lurawayatapata." Currie-x akham siwa: "Jakäwijan juk'amp jach'a pantjasiwijawa." Sloan-ax akham säna: "Mä monstruwa apaniskayäta" (Ibid.).National Geographic-an p'iqinchir qillqiripa, William Allen-ax jiskt'äna: "¿Kunjamsa aka jan walt'äwir mantapxtan?" (Ibid. 128). Simons-ax mä jaysäwi churistu: "Yaqhip uñt'at paleontólogonakatakixa, uñjapkäna ukanakatakixa... uka jisk'a ch'akha jalsuxa, evolución uka jan uñt'at yatiñataki, unay thaqhat jist'arañawa sasaw amuyapxäna" (Ibid.). Ukax sañ muni, jupanakax kunatix uñjañ munapkäna ukwa uñjapxäna.
Jisk'achäwix wali ch'amawa. Qhipa pä tunka maranakan pä tunka jach'a ciencia pantjasiwinakat mä qillqatanxa , Discover revistax "Piltdown Wallpa" sasin uka sallqantäwir sutichawayi. Uka sutix Piltdown Jaqit juti, mä jaqin p'iqi ch'akhapampi mä k'usillun k'achi ch'akhapampiw jaqthapit luratänwa, 1912 maran "jikitata" (Newman 80). Kunjamti nayra paleontologonakax Piltdown Jaqir iyawsapxäna, jaqin evolución uka tuqit chiqap qhananchäwi thaqhasipkasina, ukhamarakiw jichha pacha cientificonakax Archaeoraptor-ar iyawsapxaraki, jamach'inakax dinosaurionakat jutapxiwa uk chiqapuniwa sañataki wali munasipkasina.
References:
Newman, Judith. (2000). "Twenty of the Greatest Blunders in Science in the Last Twenty Years." Discover 21, no. 10.
Simons, Lewis (2000). "Archaeoraptor Fossil Trail." National Geographic 198, no. 4.
Sloan, Christopher (1999). "Feathers for T. Rex?" National Geographic 196, no. 5.
|
|
|