FROM:  Creation Research Society   
www.creationresearch.org
Creation Matters  • Vol. 15, No. 3 • May/Jun 2010, Pg. 12
Taqit sipan jank'ak ch'iru
All by Design,
Dr. Jonathan C. O'Quinn

Kolibrinakax wali jank'akiw unxtapxi, ukat janiw walja panqara misk'iki munapkiti, jan ukasti proteinasa yaqha ch'amanchirinakasa jisk'a laq'unakat munapxaraki, ahinqan laq'unaka ukhama, sapa urux kimsa pataka ukham laq'unak manq'apxi. Ukampirus, uka jan walt'awix akawa: kolibrin jayan, yawri uñtasit ch'uxupa, ukax qhanaw panqaranakataki wakicht'ata.

Walja jaqinakax janiw yatipkiti, colibrí ch'irux aka jisk'a laq'unak katjañatakix wali askipunirakiwa. Yaqha laq'u manq'ir jamach'inakjam ch'iru saphinxa mä cartílago k'askiri utjañat sipansa, colibrí ch'irunakax ch'ullqi ch'akhakiwa. Ukampirus, aynach ch'irun ch'akhapax wali juch'usa ukhamarak wali k'umt'arakiwa.

Mä colibríx mä fruta ch'iñu katjañataki lakap jist'arani ukhaxa, aynach ch'akhar ch'amancht'at aycha ch'amax aynach ch'akharux niya 25 grados k'umt'ayi ukatsti ch'akhan saphinxa jach'aptayi, ukhamat juk'amp jach'a chiqaru puriyañataki. Ukhamata, aynacha ch'uru ch'akhana imat k'uchirt'iri ch'amasti jank'akiw mä sayt'äwir puri, ukatsti mä juk'a pachana jank'akiw jist'antasi, mä patak jaljta pachata juk'ampi jank'aki, ukham jank'ax janiw wayrunqux aycha ch'amampik lurañjamäkiti. Aka jach'a jank'akïwix wayrunqux aka jisk'a ch'iñinak katjañapatakiw yanapt'i.

Kunjamatix taqi pachamaman uñjaski ukhama, kolibrin ch'uxupax lurañapatakix wali askiwa. Aka ch'uxux qalltatpach jan pantjasis irnaqañapax amuyt'ayiwa, janiw maynit maynikam jan ukax pisi pisit jilsuwaykaspati. Akax amtat, yatiñamp lurat uñacht'ayi, ukax mä Luririn utjatapxat wali qhananchi.

    Bibliography

Smith, M., G. Yanega, and A. Ruina. 2011. Elastic instability model of rapid beak closure in hummingbirds. J. Theoretical Biol. 282:41–51.

    Figure caption:
Broad-tailed Hummingbird (Selasphorus platycercus) National Park Service Photo, www.nps.gov, courtesy of Paula Hamilton.
 

Taqit sipan jank'ak ch'iru
(Originally published in "Creation Matters" as: Fastest Beak Around)
<https://www.creationism.org/aymara/CrsCmFastestBeak_ay.htm>

Nayrïri: . Aymara
www.creationism.org